Yeni KPSS Ön Lisans adayları için, kafayı karıştırmadan doğru yola koyulman gereken ilk üç adımı somut örneklerle açıklıyorum. Nereden başlasın, nelere zaman ayırsın ve nasıl bir düzene otursun?
Önce kendini tanı: mekanik hafızadan uzaklaş
İlk defa KPSS yeğnene bakıyorsan, öncelikle şunu dinle: test çözmekle başlama. Çünkü birçoğumuz bunu yapar, haftalık 50 test çözer ve sonra ‘neden puan上がlamıyor?’ diye ağlar. Sebebi basit: neyi bilip neyi bilmediğini bilmeden deneme yapıyorsun. Birkaç gün evene gelen konuları sadece okuma; soruyu oku, cevabını görme, kendi aklına göre cevapla ve sonra doğruyu kontrol et. Böylece gerçek açıkları görürsün. Benim geçen yıl bir 8. sınıf öğrencim, sosyal bilgiler’de coğrafya haritalarını ezbere okurken, ‘Bu nehir hangi ili’ sorusunu kendi çizdiği harita ile cevaplayamıyordu. O hafta sadece boş harita üzerinde nehir-yayla dağları göstermeyi pratiğe aldı, bir hafta sonra coğrafya kısmındaki hatalarının yarısına düştü. Hafıza yerine anlama odaklan; bu ilk adımın kalbidir.
Her gün 20 dakika, zorlandığın bir konuyu kaynak kitabından okuma, kendi sözünle 2 cümle açıklama, sonra sadece bir soru çöz. Notunu bir deftere yaz; 1 hafta sonra aynı soruya tekrar bak.
Zamanını gördüğün yerde harcadığından emin ol
İkinci adım, süreyi doğru yerlere dağıtmak. KPSS Ön Lisans da Türkçe ve matematiğe %40-%45 ağırlık veriyor. Mesela bir haftanda sadece ‘sorular çözmek’ diye 10 saat harcıyorsan, ama Türkçe’de cümle tasarısını bile ayırt edemiyorsan zamanın boşa gidiyor. Önerim: ilk 2 hafta, her gün 45 dakika Türkçe’de sadece cümle bilgisi veparagraf anlama, 45 dakika mat’te işlem sırası ve kesirler üzerine yoğunlaş. Geriye kalan 15 dakika daHF’ye ya da sosyal bilgilere ‘okuma alışkanlığı’ için ver. Böylece hem temel kavramları sıkıştırıyorsun hem de sürekli test strainine takılmıyorsun. Öğrencilerimden biri, ilk hafta sadece Türkçe’de ‘yüklem-tanımlama ayırma’ çalıştığında, sonraki Hafta tek seferde 10 soruyu 8 doğru yapabildi. Sebebi basit: yapıyı gördüğünde deneme çözmeyi de daha hızlı yapabiliyordu.
Ayrıca, saat dilimi de önemli. Özellikleööğleden sonra ya da akşam 9-10 gibi zihin yoran saatlerde zor konulara matbuşma. Bunun yerine, o saatleri mécanique işler (formül yazarak, kartöğretir) için ayır. Yeni öğrenmesi gereken konuları ise fraîş bir zihnin olduğu sabah 7-8 veya öğleden sonra 15-16 gibi zaman dilimlerine koy. Gerçekçi bir plan yap; her gün ‘3 saat çalışacağım’ diye yalan söyleme. Bunun yerine, ‘bugün Türkçe’de cümle çekirdeği 20 dk, mat’te kesir bölme 20 dk, dinleme 10 dk’ gibi bloklar oluştur. Üst üste gelen bloklar zorlarsa, bir gün ara ver; devam edebileceğin şekilde Tutarlı ol.
Geribildirim döngüsünü kur: hata defteri olmayan çalışma boş boş
Üçüncü ve belki de en kritik adım: hatalarını sistematik şekilde toplama. Sadece ‘yanlış yaptım’ demekle yetinme; nerede, neden ve nasıl yanlış yaptığını yaz. Ben her öğrencime ‘hata defteri’ öneririm: bir defterin sol sayfasına soruyu kopyala (veya fotoğrafı yapıştır), sağ sayfasına ‘neden yanlış’, ‘doğru yol nedir’ ve ‘benzer soruyu nasıl tekrar çözebilirim’ gibi üç soruyu yanıtla. Bu çalışma mechanik değil, zihinini aktif tutar. Örneğin, bir öğrencim matte kesir bölmeyi ‘payda çarpmak’ diye hatırlayıp yanlış yapıyordu. Hata defterine ‘kesir bölme = ilk kesirle ikinci kesirin tersini çarpmak’ yazıp, her ödevden önce bu kuralı sesli okumaya başladı. İki hafta içinde kesir sorularındaki hata oranı %70’den %15’e düştü. Tek yapması gereken, hatalarını görmek ve onlarla yüzleşmekti.
“Bir soruyu çözmek değil, bir hatayı anlamak kazanır.”
Bu üç adımıyla başla; geri kalanı zamanla yerleşir
Özetlemek gerekirse: İlk adımda neyi bilip neyi bilmediğini öğrenmek için aktif çözme yap, ikinci adımda zamanını en puan getirecek konulara yönlendir, üçüncü adımda da hatalarını deftere dökerek aynı hataları tekrarlamamaya çalış. Bu üç hareket, fabrika kurmak gibi zor değil; bir bisiklete ilk kez binmek gibi. Başta titreyersin, ama birkaç dönüşte dengeni bulursun. Bir sonraki adım senin olacak: yarından itibaren sadece bir konuyu seç, bu üç adımı ona uygula ve sonuçları gözle. Hâlâ nereden başlasağını bilmiyor musun? Tarihte ‘Osmanlı Devleti’nin fondéni’ sorusunu çözmeye çalış; yanlışsa ‘neden’, doğruysa ‘benzer bir soruyu nasıl yeniden çözebilirim’ diye sor. Böylece döngü içinde olur ve ileri başlar. Unutma: KPSS bir koşu değil, bir yolculuk; ilk adımın uzunluğu önemli değil, doğru yönde olduğudur.