KONU ANLATIMI · 8 DK OKUMA · 5. SINIF MATEMATİK
Kesirler ve Kesirlerle İşlemler
Son güncelleme 22 Tem 2026 · MEB müfredatı · editör onaylı
01 · KESİR NEDİR?
Kesir Nedir?
Bir bütünün eş parçalarından birini veya birkaçını göstermek için kesirleri kullanırız. Bir kesirde üstteki sayıya pay, alttaki sayıya payda denir. Payda, bütünün kaç eş parçaya bölündüğünü; pay ise bu parçalardan kaçının alındığını gösterir.
FORMÜL KUTUSU
kesir = pay / payda
Örneğin 3/4 kesrinde bütün 4 eş parçaya bölünmüş, bunlardan 3 tanesi alınmıştır.
02 · BİRİM KESİRLER
Birim Kesirler
Payı 1 olan kesirlere birim kesir denir: 1/2, 1/3, 1/4 gibi. Birim kesirlerde payda büyüdükçe kesrin değeri küçülür. Bir pastayı 3 kişiye bölersen her parça 1/3, 8 kişiye bölersen her parça 1/8 olur; yani 1/3 > 1/8'dir.
ÖRNEK
1/4 ile 1/6 kesirlerini karşılaştıralım. Paydası küçük olan büyüktür, bu yüzden 1/4 > 1/6 olur.
03 · DENK KESİRLER
Denk Kesirler
Bir kesrin payını ve paydasını aynı sayıyla çarparsak (genişletme) ya da aynı sayıya bölersek (sadeleştirme) kesrin değeri değişmez. Değeri aynı olan bu kesirlere denk kesirler denir.
FORMÜL KUTUSU
1/2 = 2/4 = 3/6 = 4/8
Hepsi bir bütünün yarısını gösterir; bunlar denk kesirlerdir.
ÖRNEK
6/8 kesrini sadeleştirelim: pay ve paydayı 2'ye bölersek 3/4 elde ederiz. 6/8 ile 3/4 denk kesirlerdir.
04 · KESİRLERDE TOPLAMA VE ÇIKARMA
Kesirlerde Toplama ve Çıkarma
Paydaları eşit kesirleri toplarken ya da çıkarırken paylarla işlem yapar, paydayı aynen yazarız. Paydalar eşit değilse, önce paydaları eşitleriz. Birinin paydası diğerinin katıysa küçük paydalı kesri genişletmek yeterlidir.
FORMÜL KUTUSU
a/n + b/n = (a + b)/n
Paydalar eşitken yalnızca paylar toplanır.
ÖRNEK
1/3 + 5/6 işlemini yapalım. 6, 3'ün katı olduğundan 1/3 kesrini 2/6 olarak yazarız. Sonra 2/6 + 5/6 = 7/6 buluruz.
Paydaları eşitlemeden payları ve paydaları ayrı ayrı toplamak yanlıştır. 1/3 + 5/6 işleminin sonucu (1+5)/(3+6) = 6/9 DEĞİLDİR; doğru sonuç 7/6'dır.
Payda büyüdükçe kesrin büyüdüğünü sanmak yaygın bir hatadır. Aslında pay sabitken payda büyüdükçe kesir küçülür: 1/8 < 1/3'tür.
05 · MİNİ KONTROL
0/2 cevaplandı
Payı 1 olan kesirlere ne ad verilir?
1/3 + 5/6 işleminin sonucu hangisidir?
Hazırsın — şimdi teste geç
Kesirler ve Kesirlerle İşlemler Orta Seviye Testi · 12 soru · ~18 dk